Workflows18 mei 202612 min leestijd
EU AI Act voor mkb: nieuwe deadlines na de Omnibus
De high-risk regels van de AI Act gelden pas vanaf 2 december 2027. Wat al wél geldt sinds 2 augustus 2026 en wat mkb nu moet regelen.
Co-founder

Introductie
De EU AI Act geldt al deels: verboden AI-toepassingen zijn sinds februari 2025 niet toegestaan en sinds 2 augustus 2026 moet u gebruikers vertellen wanneer ze met AI praten of AI-gegenereerde content zien. De zware regels voor high-risk AI, zoals cv-screening of kredietbeoordeling, zijn door de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) uitgesteld naar 2 december 2027. Voor de meeste mkb-toepassingen betekent dat: nu transparantie regelen, high-risk documentatie plannen.
Laatst bijgewerkt: 14 oktober 2026. Wat is er veranderd: de high-risk deadlines zijn verschoven door de Digital Omnibus (Annex III naar 2 december 2027, Annex I naar 2 augustus 2028). Tabel, checklist en veelgestelde vragen zijn hierop aangepast; de eerste versie verscheen op 18 mei 2026.
Wat verandert er en per wanneer?
| Wat | Oorspronkelijke datum | Nieuwe datum | Status |
|---|---|---|---|
| Verboden AI-praktijken (art. 5) | 2 feb 2025 | ongewijzigd | van kracht |
| Verplichtingen aanbieders general-purpose AI-modellen | 2 aug 2025 | ongewijzigd | van kracht |
| Transparantieplicht chatbots en AI-content (art. 50) | 2 aug 2026 | ongewijzigd | van kracht |
| High-risk AI uit Annex III (o.a. werving, krediet, onderwijs) | 2 aug 2026 | 2 dec 2027 | uitgesteld |
| High-risk AI in producten uit Annex I (bijv. machines, medische hulpmiddelen) | 2 aug 2027 | 2 aug 2028 | uitgesteld |
Bron: Verordening (EU) 2026/1744, Publicatieblad 24 juli 2026, in werking 27 juli 2026. Voor aanbieders van systemen die synthetische audio, beeld, video of tekst genereren en al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, geldt voor de machineleesbare markering (art. 50 lid 2) een overgangstermijn tot 2 december 2026.
Twijfelt u in welke categorie uw AI-feature valt? Wij lopen het met u door.
Wat de AI Act eigenlijk regelt
De AI Act reguleert geen technologie. Hij reguleert toepassingen. Hetzelfde model kan in de ene context onder minimaal risico vallen en in de andere onder hoog risico.
Samenvatting van Artikel 6 en Annex III, EU AI Act
De AI Act is een Europese verordening die AI-systemen indeelt naar risico en daar verschillende verplichtingen aan koppelt. Vier categorieën: onaanvaardbaar risico (verboden), hoog risico (zwaar gereguleerd), beperkt risico (transparantieplicht) en minimaal risico (geen verplichtingen). De wet kijkt naar het doel en de impact van het systeem, niet naar de gebruikte technologie. Wel moet het om een AI-systeem gaan: systemen die uitsluitend regels uitvoeren die mensen vooraf hebben vastgelegd, vallen volgens overweging 12 van de verordening buiten de definitie. Een machine-learningmodel dat over hypothecaire leningen beslist valt onder dezelfde categorie als een geavanceerd neuraal netwerk dat hetzelfde doet.
Voor mkb is dat onderscheid cruciaal. Een chatbot die FAQ-vragen beantwoordt valt onder beperkt risico: u moet duidelijk maken dat de gebruiker met een AI praat. Een aanbevelingsalgoritme in uw webshop valt vaak onder minimaal risico: in principe geen verplichtingen. Een algoritme dat sollicitanten screent of klantkrediet beoordeelt valt onder hoog risico: dat is waar de zwaarste verplichtingen beginnen.
Wanneer raakt het uw mkb echt
De wet kent twee hoofdrollen: provider en deployer. Een provider ontwikkelt een AI-systeem of laat het ontwikkelen en brengt het op de markt onder eigen naam of merk. Een deployer gebruikt een bestaand systeem binnen de eigen bedrijfsvoering. De meeste Nederlandse mkb-bedrijven zijn deployer. Ze gebruiken Microsoft Copilot, ChatGPT Enterprise, Salesforce Einstein of een Nederlandse SaaS met AI-functies. Voor deployers van laagrisico systemen is de wet vooral een transparantie- en governance-oefening.
Het wordt anders zodra u maatwerksoftware laat bouwen waarin AI een rol speelt. Dan wordt uw bouwer mogelijk provider en u mogelijk deployer van een high-risk systeem. Het wordt ook anders als u een bestaande tool substantieel wijzigt of voor een nieuw doel inzet. Wie een chatbot bedoeld voor klantenservice gaat gebruiken voor sollicitatiescreening verandert volgens Artikel 25 van rol. U wordt dan zelf provider, met alle bijbehorende verplichtingen. Dat is precies het soort transitie waar mkb-organisaties onbewust in glijden zonder een legal review.
Voor MG Software klanten geldt: als wij voor u een AI-feature bouwen waarin we voor de eindgebruiker beslissingen nemen of materieel beïnvloeden, ontwerpen wij het systeem vanaf de eerste sprint met provider-verplichtingen in gedachten. Dat voorkomt later veel retrofitting van documentatie.
Annex III: wanneer is uw systeem high-risk
Annex III van de wet noemt acht categorieën waarin AI-systemen automatisch als high-risk gelden zodra ze beslissingen nemen of materieel beïnvloeden. Voor mkb zijn vooral relevant: werkgelegenheid en HR, toegang tot essentiële diensten zoals krediet en levens- of ziektekostenverzekering, biometrische identificatie, en in sommige gevallen onderwijs. Logistieke optimalisatie, voorraadbeheer, marketingsegmentatie en interne productiviteitstools vallen meestal buiten Annex III.
Een paar concrete voorbeelden uit onze klantbasis. Een SaaS die CV's scoort voor recruiters: high-risk onder Annex III sectie 4 (werkgelegenheid). Een platform dat met machine learning bepaalt welke klant in aanmerking komt voor termijnbetaling: high-risk onder Annex III sectie 5 (essentiële diensten, kredietbeoordeling). Een dashboard dat met AI verkoopprognoses maakt voor de inkoper: geen high-risk, want het beïnvloedt geen besluit over een persoon. Een chatbot voor klantenservice: beperkt risico, alleen transparantieplicht.
Het gevaarlijke grijze gebied zit in tools die op het randje zitten. Een gepersonaliseerde offerte voor een levens- of ziektekostenverzekering die door AI wordt berekend kan onder Annex III vallen. Een dynamische prijscalculator voor een webshop niet. Het verschil ligt in of de uitkomst een individu materieel beïnvloedt op een gebied dat de wet beschermt. Wie twijfelt, doet er goed aan dat te documenteren en met een jurist te laten toetsen.
De documentatievereisten voor high-risk AI (vanaf 2 december 2027)
Voor elk high-risk systeem schrijft de wet zeven concrete verplichtingen voor, vastgelegd in Artikel 9 tot en met Artikel 15. Voor Annex III-systemen gelden ze vanaf 2 december 2027, voor systemen in producten onder Annex I vanaf 2 augustus 2028. Ze zijn niet optioneel en ze hangen samen. Wie ze tijdens de bouw inbouwt heeft een werkbare hoeveelheid werk. Wie ze achteraf moet toevoegen aan een al draaiend systeem is regelmatig weken kwijt.
Een: een risicomanagementsysteem dat door de hele levenscyclus loopt (Artikel 9). Het systeem moet bekende en redelijk voorzienbare risico's identificeren en periodiek heroverwegen. Twee: data governance (Artikel 10). U moet kunnen aantonen waar trainings-, validatie- en testdata vandaan komen, of er bias is, hoe representativiteit is geborgd en hoe persoonsgegevens zijn behandeld. Drie: technische documentatie (Artikel 11). Annex IV geeft een gedetailleerde inhoudsopgave: systeemarchitectuur, ontwerpkeuzes, hardwarevereisten, monitoring en evaluatiemetrieken.
Vier: automatische logging (Artikel 12). Het systeem moet operationeel gedrag vastleggen op een manier die traceerbaar is voor toezichthouders. Vijf: transparantie naar deployers (Artikel 13). De gebruiksaanwijzing moet duidelijk maken wat het systeem wel en niet kan, wat de bekende beperkingen zijn en hoe het correct te gebruiken. Zes: menselijk toezicht (Artikel 14). De architectuur moet ingrijpen door een mens praktisch mogelijk maken, inclusief een stopknop. Zeven: accuraatheid, robuustheid en cybersecurity (Artikel 15). Het systeem moet meetbaar presteren, bestand zijn tegen fouten en beschermd tegen pogingen om met de uitkomsten te knoeien.
Voor onze klanten leveren wij deze zeven blokken inmiddels als standaard bouwpakket. Risicoregister in Markdown in de repo, datasheets per dataset, een Notion of Confluence template voor Annex IV, gestructureerde audit logs in een aparte database, een gebruikershandleiding gegenereerd uit code en docs, een human-in-the-loop interface waar nodig, en geautomatiseerde tests voor accuraatheidsdrift. Niet sexy, wel verkoopbaar tegenover enterprise inkopers en wel verdedigbaar tegenover toezichthouders.
Vijf typische mkb-scenarios en wat u moet doen
Scenario een: u gebruikt ChatGPT Enterprise voor interne productiviteit. Beperkt risico, transparantie naar medewerkers regelen, intern AI-beleid opstellen. Geen high-risk verplichtingen. Tijdsinvestering: beperkt.
Scenario twee: u laat een AI-chatbot bouwen voor klantenservice. Beperkt risico, mits het niet over essentiële diensten beslist. Toon bij eerste interactie dat het AI is. Log gesprekken voor kwaliteit. Werk een escalatieprocedure naar een mens uit. Tijdsinvestering: gemiddeld, vooral bij het ontwerp.
Scenario drie: u bouwt een SaaS waarin een AI-component sollicitanten screent. High-risk. Alle zeven verplichtingen van toepassing. Voor een Annex III-systeem als dit gebeurt de conformiteitsbeoordeling via interne controle, een notified body is dan niet nodig. Daarna stelt u een EU-conformiteitsverklaring op en brengt u de CE-markering aan. Registratie in de EU-databank voor high-risk systemen vóór ingebruikname. Tijdsinvestering: groot, bij voorkeur ingebouwd vanaf het begin.
Scenario vier: u verkoopt levens- of ziektekostenverzekeringen en gebruikt machine learning voor premieberekening per individu. High-risk. Documenteer historische trainingsdata, monitor op gevoelige attributen, maak premieuitlegbaarheid mogelijk voor de klant. Werk samen met de actuariële afdeling aan datakwaliteit. Tijdsinvestering: substantieel, vooral data governance.
Scenario vijf: u laat een logistiek dashboard bouwen met AI voor routeoptimalisatie. Minimaal risico, mits het geen individuele werknemers beoordeelt. Geen verplichtingen onder de AI Act. Wel verstandig om uitlegbaarheid en monitoring te regelen, want klantvertrouwen en auditbaarheid blijven belangrijk.
Boetes en hoe handhaving er in de praktijk uitziet
De wet kent een driestaps boetestructuur, vastgelegd in artikel 99 van Verordening (EU) 2024/1689. Maximaal 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde jaaromzet voor verboden praktijken zoals social scoring of manipulatieve technieken. Maximaal 15 miljoen euro of 3 procent voor het niet naleven van high-risk verplichtingen. Maximaal 7,5 miljoen euro of 1 procent voor het verstrekken van onjuiste informatie aan toezichthouders. Voor mkb, inclusief start-ups, geldt het lagere van beide bedragen (artikel 99 lid 6), maar het concept is duidelijk: serieuze overtredingen worden serieus aangepakt.
Belangrijker dan de theoretische maxima is hoe handhaving er in de praktijk gaat uitzien. Dat is nog niet volledig duidelijk, omdat het nationale toezicht nog wordt ingericht. Wij verwachten dat klachten een belangrijke aanleiding worden voor onderzoek, bijvoorbeeld van een afgewezen sollicitant of een ontevreden klant. Daarnaast vragen enterprise-inkopers in onze ervaring steeds vaker om bewijs van AI Act-compliance. Een softwareleverancier zonder geloofwaardige documentatie kan daardoor tenders mislopen, lang voordat een boete in beeld komt.
Voor Nederland stelt het kabinet een stelsel voor waarin meerdere bestaande toezichthouders samenwerken en elk binnen hun eigen domein toezicht houden op AI. De Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) krijgen daarbij een coördinerende rol. Het gaat om een wetsvoorstel dat het kabinet op 20 april 2026 in internetconsultatie bracht. In de praktijk kunnen aanvragen om documentatie en proactieve audits dus via verschillende routes komen.
Checklist: wat u nu regelt en wat vóór december 2027
Werk de checklist per systeem door, niet eenmalig op organisatieniveau. De eerste lijst geldt voor alle AI die u gebruikt of bouwt, de tweede alleen voor high-risk systemen.
Nu (geldt al)
- Maak een AI-inventarisatie van alle tools en eigen features.
- Maak chatbots en AI-content herkenbaar voor gebruikers.
- Controleer dat geen toepassing onder de verboden praktijken valt.
- Geef medewerkers die met AI werken basisuitleg.
Vóór 2 december 2027 (alleen high-risk)
- Bepaal of u provider of deployer bent.
- Zet risicobeheer en technische documentatie op.
- Bouw logging en menselijk toezicht in.
- Bereid registratie en conformiteitsbeoordeling voor.
Hoe wij AI-systemen AI Act compliant bouwen
Bij MG Software starten we elk AI-project met een risicoclassificatie tijdens de discovery-fase. Dat is een korte, afgebakende stap en bepaalt of we lichte compliance (transparantie, logging) of zware compliance (alle zeven verplichtingen) ontwerpen. De architectuur, de keuze van het model en de datalaag worden daar direct op afgestemd. Een high-risk systeem bouwen we niet op een blackbox-API zonder logging-mogelijkheden. We kiezen modellen waar we de inputs en outputs van kunnen vastleggen.
Documentatie schrijven we niet aan het einde van het project. Annex IV-velden vullen we op gedurende de sprints, hetzelfde moment waarop we de feature bouwen. De risico-analyse staat in dezelfde repo als de code. De datasheets staan bij de migraties. De gebruikersinstructie staat in de docs-folder. Bij oplevering hebben klanten een werkend systeem en een compliance-pakket dat een audit doorstaat.
Heeft u een bestaand AI-systeem zonder duidelijke documentatie? Dan voeren wij een compliance-audit uit met een concreet herstelplan en een tijdlijn richting 2 december 2027. Wij brengen in kaart wat ontbreekt, schatten in hoeveel werk nodig is en doen vaak de implementatie. Voor een snelle indicatie van scope en kosten kunt u onze project calculator gebruiken, of direct een gesprek inplannen.
Wilt u eerst weten wat het kost? Lees dan de kosten van een AI-feature met cijfers uit onze projecten. Voor systemen die zelfstandig taken uitvoeren leest u meer over agentic AI. En levert u software aan organisaties die onder de nieuwe beveiligingswet vallen, lees dan ook onze uitleg over de Cyberbeveiligingswet voor softwareleveranciers.
Conclusie
De EU AI Act is geen reden om AI uit uw bedrijf te halen. Het is een reden om volwassener met AI om te gaan. Voor de meeste mkb-toepassingen is de last beperkt en de werkdruk redelijk. Voor high-risk systemen is het serieus werk, maar werk dat zich terugbetaalt in betrouwbaardere systemen en in geloofwaardigheid tegenover klanten en partners.
Sinds 2 augustus 2026 geldt de transparantieplicht. De zware high-risk verplichtingen gelden voor Annex III-systemen vanaf 2 december 2027. Wie nu begint, heeft tijd om het goed te doen. Compliance is geen kostenpost als u het vroeg inbouwt. Het is dan een onderdeel van goed ingenieurschap. Wilt u een systeem laten bouwen dat zelfstandig taken uitvoert? Lees dan hoe u een AI-agent laten bouwen voor bedrijfsprocessen aanpakt, of neem contact op voor een AI Act readiness scan.
Bronnen (geraadpleegd 13 oktober 2026)
- Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI), EUR-Lex, Publicatieblad 24 juli 2026.
- Verordening (EU) 2024/1689 (AI Act), EUR-Lex, onder meer overweging 12, artikel 25, artikel 50, artikel 99 (boetes) en Annex III.
- Rijksoverheid, nieuwsbericht 20 april 2026: toezicht op de AI-verordening in Nederland.
Veelgestelde vragen
Is de AI Act uitgesteld?
Deels. Alleen de high-risk regels zijn verschoven: Annex III naar 2 december 2027, Annex I naar 2 augustus 2028. Verboden praktijken, GPAI-regels en de transparantieplicht gelden al.
Moet mijn chatbot al voldoen?
Ja. Sinds 2 augustus 2026 moet duidelijk zijn dat gebruikers met een AI-systeem communiceren.
Wanneer valt mijn software onder high-risk?
Als het in een Annex III-categorie valt, zoals werving en selectie of kredietbeoordeling. Interne productiviteits-, voorraad- of marketingtools vallen daar meestal niet onder.

Co-founder
Gerelateerde artikelen
WorkflowsCyberbeveiligingswet (NIS2): wat verandert voor softwareLees artikel
WorkflowsDigitaliseringssubsidie 2026: Zo Financier Je Maatwerk Software Deels MeeLees artikel
WorkflowsWat kost maatwerk software? Richtprijzen voor 2026Lees artikel
WorkflowsKlantportaal laten ontwikkelen: zo pak je het aanLees artikel